Kiedy projekt powołania Instytutu Pamięci Narodowej dyskutowany był podczas prac Komisji Nadzwyczajnej, uwaga jego
Kiedy projekt powołania Instytutu Pamięci Narodowej dyskutowany był podczas prac Komisji Nadzwyczajnej, uwaga jego przeciwników skupiła się przede wszystkim na przepisach dotyczących udostępniania dokumentów osobom pokrzywdzonym przez były aparat bezpieczeństwa - przykładem choćby prezydencki projekt powołania Archiwum Obywatelskiego.
Regulacja dotyczące ściągania zbrodni nazistowskich, komunistycznych oraz zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych nie były przedmiotem porównywalnego zainteresowania, zważywszy na fakt, iż Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu została przewidziana jako kontynuatorska Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu działającej od 1984 r. Dziś to przede wszystkim ten pion Instytutu Pamięci Narodowej jest przedmiotem pomysłów ograniczających jego prawidłowe, jak pokazuje praktyka, funkcjonowanie. Pomysłów prowadzących ostatecznie do jego faktycznej likwidacji.
W związku z powyższym pojawia się konieczność dokonania oceny działalności, aby było możliwe ustalenie, czy postulowane zmiany są konieczne. W tym kierunku zmierzać będą następujące, a dotyczące przede wszystkim działalności śledczej instytutu, pytania, o odpowiedź na które proszę pana ministra:
1. Czy pomysły osób związanych z SLD, mające na celu m.in. przeniesienie spraw, którymi zajmują się dziś prokuratorzy IPN, do prokuratury powszechnej zostały wstępnie ocenione przez Instytut Maxa Plancka dla Międzynarodowego i Zagranicznego Prawa Karnego we Fryburgu jako instytucji zajmującej się m.in. monitorowaniem ustawodawstwa i praktyki ścigania zbrodni komunistycznych w krajach Europy Środkowej i Wschodniej?
2. W ilu sprawach prowadzone są czynności umożliwiające ekstradycję do Polski sprawców zbrodni ściganych przez Główną Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - przywołując tu jedynie tytułem przykładu osoby Heleny Wolińskiej, Salomona Morela czy Bohdana Kozija?
3. Czy w najbliższym czasie przewidziane są kolejne wnioski ekstradycyjne?
4. Które z państw nie podejmują współpracy przy wnioskach ekstradycyjnych i czynią trudności formalne przy tego rodzaju działaniach IPN?
5. Jak przedstawia się stan śledztw ukierunkowanych na wyjaśnienie zbrodni, zarówno nazistowskich, jak i komunistycznych, dokonanych na przedstawicielach Kościoła katolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych?
6. Czy dotychczasowe efekty postępowań mogą zaowocować w najbliższym czasie aktami oskarżenia wobec określonych osób? Należy tu wspomnieć choćby o procesie Kurii krakowskiej z 1953 r. czy np.: śmierci księży Jerzego Popiełuszki i Stanisława Suchowolca.
7. Jak potencjalne akty oskarżenia w tych sprawach przedstawiają się w zakresie zbrodni komunistycznych ostatnich 2 dekad sprzed 1989 r.?
8. Jak wiele postępowań prowadzonych jest przez prokuratorów IPN we wszelkich sprawach dotyczących wydarzeń lat 80-tych?
9. Czy zdaniem pana prezesa bieg tych spraw, i ich znaczenie publiczne, będzie miał wpływ na różnie inicjatywy mające na celu ograniczanie uprawnień IPN?
10. Jak wiele dokonanych zostało szacunkowo tzw. zbrodni sądowych?
11. Ilu prokuratorów i sędziów uczestniczyło w tych zbrodniach?
12. Jak przedstawia się na dziś stan postępowań skierowanych przeciwko tym osobom, ile z nich zostało zakończonych wyrokami, ile spraw jest w toku, ile szacunkowo spraw jest przygotowywanych do drogi sądowej?
13. Jakie były plany (zatrudnienia, wydatków majątkowych itp.) na rok 2003 i w dłuższej perspektywie i jakie zmiany zmuszony był nanieść IPN po kolejnych obniżkach nakładów na jego działalność?
14. W jakim stopniu przyczyni się to, i w jakich dziedzinach, do ograniczenia prowadzenia obowiązków ustawowych?
15. Według deklaracji instytutu jego działalność zamknie się w okresie 20-25 lat. Czy ten okres będzie wystarczający, gdy finansowanie IPN będzie systematycznie obniżane bądź zamrażane na poziomie dotychczasowym?
16. Czy od czasu powołania do życia Instytutu Pamięci Narodowej Telewizja Publiczna wyrażała gotowość współpracy z IPN np.: w zakresie cyklicznych audycji telewizyjnych bądź filmów dokumentalnych? Współpraca taka istnieje w pewnym zakresie z niektórymi programami publicznego radia.
17. W jakim stopniu działania Instytutu Pamięci Narodowej przyczyniły się w dotychczasowych przypadkach, i w jakim stopniu przyczynić się mogą, do przyznawania Polakom odznaczeń ˝Sprawiedliwy wśród Narodów Świata˝?
18. Jaki jest stan przekazywania materiałów, które zgodnie z ustawą mają znaleźć się w archiwach IPN, a które wciąż znajdują się u dotychczasowych ich dysponentów, i co jest przyczyną tak długiego ich przekazywania?
19. Czy organy zobowiązane do przekazywania dokumentów czynią jakiekolwiek trudności z ich przekazywaniem?
Poseł Krzysztof Jurgiel
i Marek Kuchciński
Warszawa, dnia 13 marca 2003 r.