Szanowny Panie Ministrze! Rada Naukowa Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej wyraża głębokie zaniepokojenie propozycjami likwidacji
Szanowny Panie Ministrze! Rada Naukowa Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej wyraża głębokie zaniepokojenie propozycjami likwidacji instytutu jako instytutu badawczo-rozwojowego w rozumieniu ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (tekst ujednolicony DzU 01.33.388).
W opinii rady spowoduje to dezorganizację systemu zapewniającego wysoki poziom zabezpieczenia operacyjnego działania Sił Powietrznych RP pod względem lotniczo-lekarskim. Utrata badawczo-rozwojowego statusu instytutu spowoduje również utratę równorzędnej pozycji zajmowanej wśród wojskowych instytutów medycyny lotniczej krajów NATO. Według opinii przedstawicieli tych instytutów i wizytujących nas wojskowych autorytetów medycznych i przedstawicieli dowództw WIML w wyżej określonej działalności odpowiada standardom NATO ujętym w Porozumieniach Standaryzacyjnych (STANAG-I). Reorganizacja obniżająca status WIML spowoduje również likwidację rady naukowej grupującej jedynych w Polsce specjalistów z medycyny lotniczej. Ponadsiedemdziesięcioletnia działalność praktyczna i naukowa doprowadziła do osiągnięcia przez WIML standardów światowych zarówno w odniesieniu do lotnictwa wojskowego, jak i cywilnego. Uruchomiono dużym kosztem symulatory lotnicze, w tym wirówkę do badań i treningu personelu latającego. W momencie wprowadzenia samolotów wysokomanewrowych, których wykorzystanie w pełnym zakresie ich możliwości bojowych przekracza możliwości fizjologiczne załóg lotniczych, potrzeba prowadzenia ukierunkowanego, specjalistycznego szkolenia lotniczo-lekarskiego staje się podstawowym warunkiem wykonania lotów na tych samolotach.
Decyzja o likwidacji WIML będzie decyzją stanowiącą zdecydowanie niekorzystny zwrot w procesie zapewnienia bezpieczeństwa lotów i uzyskania wysokich wartości operacyjnych przez lotnictwo. Należy podkreślić, że wprowadzenie treningów lotniczo-lekarskich w lotnictwie NATO znacząco obniżyło ilość wypadków lotniczych spowodowanych czynnikiem ludzkim, przynosząc oszczędności sięgające wielu miliardów dolarów, a także pozwoliło na uzyskanie wysokiego stopnia skuteczności bojowej. Koszt jednostkowy nowoczesnego samolotu wynosi kilkadziesiąt, a koszt szkolenia pilota ok. trzech milionów dolarów. Każda katastrofa i każda nietrafna decyzja selekcyjna przynosi ogromne straty. Pozbawienie pilota możliwości treningu na nowoczesnych symulatorach WIML nie pozwoli na wykorzystanie samolotu w pełnym zakresie jego możliwości. Podważa to celowość ich posiadania.
Urządzenia treningowe WIML są egzemplarzami jednostkowymi i wprowadzenie metod treningowych przyjętych w NATO musi być poprzedzone procesem badawczo-rozwojowym warunkującym bezpieczeństwo treningu.
WIML prowadzi także wysoce zaawansowaną selekcję kandydatów do lotnictwa przy użyciu wytworzonych i zaadaptowanych symulatorów lotu, np. dezorientacji przestrzennej, oraz prowadzi podczas przebywania w powietrzu kontrolę lotniczo-lekarską szkolenia początkowego.
Ponadto:
- opracowuje i opiniuje standardy w zakresie ochrony pracy personelu latającego, kierowania lotami i pozostałego personelu latającego w aspekcie schorzeń zawodowych,
- sprawuje ciągły nadzór specjalistyczny nad działalnością lotniczej służby zdrowia i prowadzi szkolenia specjalistyczne,
- opracowuje i wdraża procedury medyczne i psychologiczne niezbędne w procesie określania zdolności do służby w powietrzu personelu latającego (wykonywanie kompleksowych zadań z zakresu wojskowego orzecznictwa lotniczo-lekarskiego). Prowadzi szkolenia personelu medycznego dla potrzeb SAR i LGPR oraz szkolenia specjalistyczne dla lekarzy i pokładowych ratowników przedmedycznych w zakresie medycyny lotniczej, medycyny transportu i ratownictwa lotniczego,
- współpracuje z Europejskimi Władzami Lotniczymi (Joint Aviation Authorities), wojskowymi i cywilno-wojskowymi instytutami medycyny lotniczej krajów NATO oraz bierze udział w pracach objętych programami fachowymi NATO (np. udział w grupie roboczej lotniczo-lekarskiej Sił Powietrznych MAS w Kwaterze Głównej NATO i RTO),
- instytut posiada wykształconych w USA, Wielkiej Brytanii i Kanadzie specjalistów zajmujących się operacyjną medycyną lotniczą i posiadających praktyczną znajomość tej dziedziny na poziomie tych krajów.
Likwidacja WIML spowoduje:
- utratę placówki badawczo-rozwojowej w swej działalności na korzyść lotnictwa odpowiadającej stan-dardom NATO,
- dezorganizację stojącego na dobrym poziomie systemu zabezpieczenia Sił Powietrznych RP pod względem lotniczo-lekarskim,
- utratę posiadania instytutu współpracującego z powodzeniem z innymi instytutami medycyny lotniczej krajów NATO, a także umocowanego w polskim prawodawstwie jako instytutu posiadającego uprawnienia do wydawania orzeczeń w dziedzinie medycyny pracy, transportu jako instancja odwoławcza,
- wyprowadzenie instytutu poza WL i OP a w konsekwencji ograniczenie możliwości formułowania przez dowódcę WLOP celów badań i treningów oraz kontrolę ich wykonania,
- zlikwidowanie rady naukowej grupującej jedynych w kraju specjalistów w dziedzinie medycyny lotniczej i posiadającej jako jedyna w kraju uprawnienia do nadawania w tej dziedzinie stopni naukowych i występowania o tytuły naukowe,
- brak możliwości finansowania projektów celowych i naukowych nakierowanych na problemy bezpieczeństwa lotów ze środków KBN, w tym na realizację procesów związanych z dostosowaniem się do standar-dów NATO (np. wytworzenie systemu do treningu w lotach z użyciem gogli noktowizyjnych) oraz uzyskania środków z innych źródeł, które obecnie stanowią połowę przychodów WIML. Należy zaznaczyć, że w ostatnich dwóch latach środki przeznaczone przez WLOP na realizację zadań dla lotnictwa obniżyły się z 23 na 12 mln PLN,
- możliwości utraty najlepiej wyszkolonego personelu, który straci możliwość swojego rozwoju naukowego (bez możliwości szybkiego jego odnowienia).
Biorąc powyższe pod uwagę, kieruję do pana ministra interpelację z zapytaniem, jakie plany ma resort obrony narodowej względem Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej? Czy w planach restrukturyzacyjnych brane są pod uwagę zasadnicze względy merytoryczne uzasadniające potrzebę zabezpieczenia sił powietrznych pod względem lotniczo-lekarskim na poziomie wymaganym przez NATO? Pytania te w moim przekonaniu nabierają dodatkowego, szczególnego znaczenia w związku ze zbliżającym się rozstrzygnięciem przetargu na wyposażenie Sił Powietrznych RP w samoloty wielozadaniowe, będące częścią składową systemu lotniczego państw NATO.
Z szacunkiem
Poseł Izabella Sierakowska
Lublin, dnia 15 listopada 2002 r.